Жасушалық цикл · 7-зертханалық жұмыс
Пияз тамыры ұшындағы жасушалардан митоздың белсенділік деңгейін анықтау
Тамырдың өсу аймағындағы жасушаларды бақылап, митоз фазаларын ажыратыңыз. Өз санағыңыз бойынша бөлініп жатқан жасушалардың үлесін есептеңіз.
Нені зерттейміз?
Тамыр ұшындағы түзуші ұлпаның жасушалары бөлініп, өсуді қамтамасыз етеді. Бір көріністе жасушалар циклдің әртүрлі кезеңінде болады.
Интерфаза — жасушалық циклдің бөлігі, бірақ митоз фазасы емес. Оны жалпы санға қосып, бөлінетін жасушалар санына қоспаймыз.
Бұл — оқу моделі
Сызбалар нақты микрофотография емес. Үш шартты көру аймағында барлығы 30 жасуша берілген. Әр жасушаны бір рет тіркеп, анықталған фазасын өзгертуге болады. Сызбадағы хромосома белгілерінің саны пияздың нақты кариотипін көрсетпейді.
Модельдегі үлес нақты пияз тамыры үшін тұрақты шама немесе тәжірибелік өлшем болып саналмайды.
Фазаларды қалай ажыратамыз?
Хромосомалар жиынтығы: n және c
n — хромосомалардың бір жиынтығы; c — бір гаплоидты жиынтықтағы ДНҚ мөлшері. Диплоидты жасушада: G1 — 2n2c; S кезеңінде ДНҚ екі еселенеді — 2n2c → 2n4c; G2 — 2n4c.
Профаза мен метафазада — 2n4c. Анафазада сестралық хроматидтер дербес хромосомаларға айналады: әлі бөлінбеген тұтас жасушада — 4n4c, әр полюсте — 2n2c. Телофазада әр жаңа ядро — 2n2c.
Салыстырғанда есептеу нысанын ұмытпаңыз: тұтас бөлінбеген жасуша ма, әлде бір жаңа ядро ма?
Оқулықтағы №7 зертханалық жұмысқа арналған интерактивті оқу моделі · 10-сынып, 2-бөлім, 7-бет.
Дайындық
Құрал-жабдықтар және жұмыс реті
Қажетті құралдар
- Жарық микроскопы.
- Дайын «Пияз қабықшасының жасушаларындағы митоз» препараты — оқулықтағы атауы.
- Митоз фазаларының сызбалары мен бақылау кестесі.
- Калькулятор — қосымша есеп үшін.
Жұмыстың тақырыбы тамыр ұшына қатысты. Осы модельде тамыр ұшындағы жасушалар шартты сызбамен көрсетіледі; препарат дайындау орындалмайды.
Жұмыс реті
- Көру аймағынан жасушаны таңдап, митоз кезеңін анықтаңыз.
- Фазаның ерекшеліктері мен сызбасын салыстырыңыз.
- Үш аймақтағы барлық жасушаларды тіркеңіз. Бір нөмірді қайта белгілеу санды арттырмайды.
- Әр митоз фазасына сәйкес n/c көрсеткішін таңдап, жіктеуді тексеріңіз.
- Қосымша тапсырма: M және N арқылы митотикалық индексті есептеңіз.
- Митоздың биологиялық маңызын түсіндіріп, қорытынды жасаңыз.
Бақылау → жіктеу → есептеу
Митозды зерттеу
Жасушаны басып, үлкейтілген сызба бойынша фазасын таңдаңыз. Белгі бірден осы беттегі санаққа қосылады; келесі жасушаға өзіңіз өтіңіз.
Жасыл ұяшық — тіркелген. Көк жиек — таңдалған. Тексеруден кейін сары жиек түзетуді қажет ететін жасушаны көрсетеді.
1-жасуша
Үлкейтілген сызбаҚай кезеңге жатады?
Сандар сіздің белгілеріңізден есептеледі. Жіктеу тексерілгенге дейін олар алдын ала нәтиже болып саналады.
Фазаларды тануға арналған анықтамалық
Оқулық тапсырмасы · фазаның атауы, ерекшелігі, суреті
Хромосомалар жиынтығын анықтаңыз
Әр сызбаға сәйкес n/c көрсеткішін таңдаңыз. Анафазада бүкіл бөлінбеген жасушаны, ал телофазада бір жаңа ядроны есептеңіз.
Қосымша тапсырма · сіздің бақылау нәтижелеріңіз
Митотикалық индексті есептеңіз
M / N × 100 формуласын қолданыңыз. Жауапты пайызбен, үтірден кейін бір таңбаға дейін дөңгелектеп жазыңыз.
Бақылаудан қорытындыға
Зерттеу нәтижесі
Алдымен бақылауды аяқтаңыз
Қорытынды сіз тіркеген жасушалардан құралады. Үш көру аймағындағы 30 жасушаны жіктеп, фазалардың n/c көрсеткіштерін анықтаңыз және митотикалық индексті есептеңіз.
Митотикалық индекс
Индекс бақылау сәтіндегі бөлінетін жасушалардың үлесін сипаттайды. Ол жасушаның бөліну жылдамдығын тікелей өлшемейді.
Бақылау кестесі
| Кезең | 1-аймақ | 2-аймақ | 3-аймақ | Барлығы |
|---|---|---|---|---|
Қорытынды жасаңыз
Тамыр ұшында митоз фазаларының байқалуы түзуші ұлпаның бөліну белсенділігін көрсетеді. Нақты зерттеуде бірнеше көру аймағын қарау кездейсоқ таңдаудың әсерін азайтады.
Бұл сан тек осы синтетикалық оқу үлгісіне қатысты. Нақты тамыр препараты үшін жасушаларды қайта бақылап, жеке есептеу керек.
Митоздың биологиялық маңызы
Митоз өсуге, ұлпалардың жаңаруына және жыныссыз көбеюге қатысады. ДНҚ алдын ала екі еселеніп, хромосомалар екі жаңа ядроға тең таралады; нәтижесінде хромосомалар жиынтығы сақталады.
Талқылаңыз: неге еншілес жасушалардың хромосомалар жиынтығы аналық жасушамен бірдей? Қоршаған орта факторлары бөлінуге қалай әсер етуі мүмкін? Бір сәттік санақтан фазалардың нақты ұзақтығын анықтауға бола ма?