Жасушаның беттік аудан мөлшерінің көлемге қатынасын анықтау
Мақсаты
Беттік аудан мен көлем арасындағы байланысты және оның диффузия жылдамдығына әсерін көрсету.
- Агар кубиктері фенолфталеин + сілтімен қызғылт боялған. Қышқыл сыртынан ішке диффузияланып, түсін жояды.
- Формулалар: беттік аудан = қыры² × 6; көлем = қыры³; қатынас = аудан / көлем.
- Кубик кішірейген сайын беттік аудан/көлем қатынасы артады → диффузия тезірек әрі толығырақ өтеді.
- Сондықтан жасушалар кішкентай болады — заттар алмасуы тиімді болу үшін.
Құрал-жабдықтар мен материалдар
- Фенолфталеин + сілтімен боялған агар блогы
- Пластиктен жасалған пышақ (кубиктерге бөлу үшін: 3 см, 2 см, 1 см)
- Қышқыл ерітіндісі (мысалы, хилак-форте), стакан
- Миллиметрлік сызғыш, пластик қасық, қағаз майлықтар
Үш агар кубигін (3, 2, 1 см) қышқылға салу үшін әрқайсысын басыңыз.
🧪
Қышқыл⏱️ Диффузия
3 см кубик
2 см кубик
1 см кубик
Нәтижелерді талдау
| Кубик | Аудан (см²) | Көлем (см³) | Аудан/Көлем | Диффузия |
|---|---|---|---|---|
| 3 см | 54 | 27 | 2 : 1 | Ортасы қызғылт (толмады) |
| 2 см | 24 | 8 | 3 : 1 | Ішінара түссіз |
| 1 см | 6 | 1 | 6 : 1 | Толық түссіз |
Қорытынды: кубик кішірейген сайын беттік аудан/көлем қатынасы артады, сондықтан диффузия тезірек әрі толығырақ өтеді. Осы себепті нақты жасушалар шағын болады.